Kleintje Groningen: Bellingwolde

Bellingwolde 1 

 

Vandaag start een serie van 12 afleveringen over kleine dorpen.

 

Dat het er 12 zijn komt doordat Nederland twaalf provincies heeft.

 

Uit iedere provincie wordt één dorp uitgelicht.

 

We beginnen in de provincie Groningen.

 

 Nee, Bellingwolde is lang niet het kleinste dorp van de provincie Groningen.

 

Krassum, dat ik ook ooit eens beschreef, telt maar twee boerderijen.

 

Bellingwolde is heel wat groter, maar niet erg bekend. Eigenlijk is dat niet terecht, want Bellingwolde is een mooi dorp. Opmerkelijk is dat het weekblad Elsevier de gemeente Bellingwedde tot de slechtste gemeente van Nederland benoemde. De burgemeester (met een opvallend grote snor) is het daar niet mee eens. En de plaatselijke raadsleden kijken opvallend vrolijk uit hun ogen. Het is kennelijk maar hoe je het bekijkt. En wij vonden Bellingwolde dus in ieder geval een mooi dorp.

 

 De naam Bellingwolde verwijst naar wold, naar bos dus. De meeste mensen denken bij de provincie Groningen aan een weids landschap met vlakke akkers. Maar dat is het Hoogeland, het land tegen de Waddenzee aan.

 

Een groot deel van de provincie is echter bedekt door bossen. Het lijkt hier af en toe de Veluwe wel. Kijk je wat beter, dan zie je dat de rijen bomen de suggestie wekken van bos. Het is het zogenaamde coulissenlandschap. Tussen de bomenrijen bevinden zich beschutte percelen land.Bellingwolde 2Ook In Bellingwolde staan opvallend veel bomen. We regenden er behoorlijk nat, terwijl het al een kwartier droog was. Dat kwam door de nadruppelende bomen. Bellingwolde ligt (evenals een aantal andere groene Groningse dorpen) op een zandrug.

 

 Bellingwolde is een vier kilometer lang lintdorp tegen de grens met Duitsland aan. Het dorp telt  samen met genabuurde omringende dorpen ongeveer 3500 inwoners. Even ten oosten van het dorp bevindt zich het Vereenigd of B.L. Tijdenskanaal, dat bij Nieuweschans aansluit op de waterverbinding met de Dollard. Fiets je de brug over het kanaal over, dan ben je een paar honderd meter van de Duitse grens. Bellingwolde 3In het dorp bevindt zich de historische Magnuskerk. Ook vind je er het rechthuis. In het noorden van het dorp is nieuwbouw, verder heeft het dorp zijn landelijke en historische uitstraling behouden.

 

 Aan het eind van de 19e eeuw was het graan erg prijzig. Het brood werd dus duur betaald. De vruchtbare grond rond Bellingwolde leverde heel wat mud aan graan op. De boeren profiteerden daar van en dat is nog steeds te zien aan de kapitale boerderijen in het dorp (dat tevens beschermd dorpsgezicht is). Eén van die boerderijen zie je op de foto. De keerzijde van deze welvaart was de enorme armoede onder de landarbeiders. Twee maal brak er een opstand uit. 

 

Weststellingwerf

Spanga Na de Weerribben fiets ik via een brug over de Linde de provincie Friesland binnen. Hoewel ik daar nooit heb gewoond zijn de Friese genen wel zxf3 sterk dat deze provincie eigenlijk mijn thuisbasis is.

Vastomlijnde plannen omtrent een doel voor deze fietstocht heb ik nog steeds niet. Wel wordt de lucht steeds donkerder. De regen (en het onweer) die het KNMI voorspelde lijkt niet meer zo ver weg te zijn. Dus moet ik geleidelijk wel in de buurt van een station uitkomen. Regen is niet erg, maar onweer in het open land kan gevaarlijk zijn.

Eerst fiets ik nog een eindje naar het westen. Daar liggen binnen de gemeente Weststellingwerf een reeks dorpen die samen in feite een lintdorp vormen.

Het eerste dorpje is Spanga. De kerk is hier verdwenen. Wat resteert is een begraafplaats met een klokkenstoel. Je zult het misschien niet geloven, maar dit dorp met 200 inwoners is door de muziek op de kaart gezet: de Opera Spanga (zie: http://www.operaspanga.nl). Ook bevindt er hier zich een ooievaarsdorp. Hoewel het aantal inwoners van dit gebied geleidelijk daalt is er dus nog hoop voor de toekomst.ScherpenzeelNa Spanga volgt Scherpenzeel, deze keer niet in Gelderland, maar in Friesland. Ook dit dorp (met ruim 400 inwoners) heeft zichzelf op de kaart gezet. Hier groeide namelijk de stichter van New York op: Peter Stuyvesant. Toch staan er hier geen wolkenkrabbers, het is allemaal zeer landelijk.

Bij ScherpenzeelAf en toe fiets ik door de dorpen en dan weer over een smal fietspad dat kilometers lang door het veengebied van de Rottige Meenthe loopt. Beide routes zijn aardig om te fietsen.

MunnikeburenIn Munnekeburen heeft de tand des tijds de kerk aangetast. Het ziet er allemaal nogal verwaarloosd uit. Maar de kerk is wel het enige rijksmonument in dit dorp met 400 inwoners, dus daar moeten ze wel zuinig op zijn. Zo te zien is het niet meer in gebruik als kerkgebouw, want de leden van de PKN uit de zes dorpen in dit gebied kerken in Scherpenzeel. Polder Oldelamer Na Munnikeburen fiets ik de grote leegte van de Polder Oldelamer binnen. Op een afstand van drie kilometer fiets ik langs geen enkel huis of boerderij en ik kom geen enkele auto tegen. Je hoort alleen de vogels en het gezoef van mijn fietsbanden… 

Kleintje Limburg: Broekhuizen

096. Langs de Maas 161 

Aan de Maas in Limburg ligt een aardig plaatsje.

Het is eigenlijk best een gewoon dorp, hoewel er zich ook een duur restaurant bevindt.

Wij aten er in een eenvoudig eethuis met bijzonder goede gerechten.

Het plaatsje heet Broekhuizen.

097. Langs de Maas 162

Broekhuizen heeft een redelijk oud centrum met een aantal straten er om heen. 

En natuurlijk de kerk in het midden.

Vanuit Broekhuizen kun je met de PV (plaatselijke veerboot) de Maas oversteken. Dan hoef je nog maar een klein eindje te fietsen naar een toeristische trekpleister: Arcen.

Als je dat plaatsje tenminste haalt, want eerst passeer je nog een bekende bierbrouwerij…

 

Langs de Maas 160

Fietstunnels (2): Enkhuizen

Naar Lelystad 007 Eigenlijk is dit geen tunnel, maar een acquaduct.

Maar ik neem hem toch even mee in het rijtje fietstunnels.

Uit mijn werk in Hoorn stapte ik op de fiets en reed in 3xbd uur naar LelystadNaar Lelystad 008

Bij Enkhuizen begint de dijk naar Lelystad. Ooit bedoeld als noordoostelijke dijk van de Markerwaard, maar die polder is er nooit gekomen. Misschien komt dat nog eens als Almere ook geen kant meer uit kan.

Omdat de brug vanwege de vele pleziervaart erg vaak open stond heeft men hier een acquaduct gebouwd. Boven je hoofd klotst het water en zie je de masten van de plezierjachten. Naar Lelystad 009

 

Bruggen (21) : Krammersluizen

Via Tholen 064 Rijkswaterstaat ontwerpt ook saaie bruggen.

Zoals deze 650 meter lange brug over de Krammersluizen in de Philipsdam (tussen Sint-Philipsland en de dam van Schouwen-Duiveland naar Goeree-Overflakkee).

De sluizen zelf zijn wel een eervolle vermelding waard. Dankzij een ingenieus bedacht systeem stroomt er hier nauwelijks zout water vanuit de Oosterschelde het zoete Volkerak binnen.

Blokzijl

Inmiddels is de wind naar het noorden gedraaid.

Dat is altijd meegenomen als je bedacht hebt dat je nog een oud stadje wilt bezoeken. Dat ligt 'toevallig' noordelijk van Vollenhove. Dus dit is een mooie kans om mijn kuitspieren te trainen.

Dat oude stadje is Blokzijl. De weg naar Blokzijl is een lage dijk die voert door landelijke dreven. Het verkeer bestaat voornamelijk uit vijftig-plussers met electrische fietsen & uit vliegen die aan de linkerkant van de weg vliegen en mijn ogen, neus en mond belagen.

Halverwege Vollenhove en Blokzijl passeer ik het gemaal A.F. Stroink. Wie die meneer was heb ik niet onderzocht. Maar het gemaal doet zijn werk: water wegpompen uit de laaggelegen polders.   Gemaal A.F. Stroink Blokzijl is een werkelijk zeer parmantig stadje. Het verkeer zit er hopeloos vast en dat heeft ook zijn charmes. Maar ook zonder verkeer is het een bijzonder plaatsje. "Met zijn grote havenkom, gedrongen bebouwing en vele oude huizen heeft het plaatsje een bijzonder eigen karakter." (citaat uit Kunstreisboek voor Nederland). Blokzijl 4 De naam Blokzijl verwijst naar de sluis (is: zijl) waar het water van de Steenwijker Aa richting Zuiderzee stroomde. In de 80-jarige oorlog werden sluis en omgeving versterkt om de Spanjaarden te beletten Steenwijk in te nemen. Want die Spanjaarden, dat waren geen lieverdjes.   Blokzijl 3 Opvallend is de compacte bouw van het stadje. Op een zeer klein oppervlak vind je hier een groot aantal monumenten. Een paar fragmenten zie je op de foto's op dit blog. Blokzijl 2De huizen op de onderste foto staan aan de voormalige zeehaven van Blokzijl. De bouw laat zien dat de plaats een periode van grote welwaart heeft gekend. Vanuit de haven werd o.a. turf over de Zuiderzee naar Amsterdam getransporteerd.  

Blokzijl 1 

Vollenhove

Vollenhove 2Het aardige van het niet plannen van je fietsroute is dat je de hele dag verrassingen tegen komt.

Ik was helemaal niet van plan om door Vollenhove te fietsen, maar toen ik de Noord-Oostpolder verliet kwam ik er toch terecht.

Hoewel mijn zwager jarenlang in Vollenhove woonde (mijn schoonzus trouwens ook) kende ik het oude stadje eigenlijk nauwelijks. Ze woonden in een buitenwijk en wij kwamen en gingen met de bus die niet door het centrum reed.

In tegenstelling tot wat sommige mensen beweren komt Pieter van Vollenhoven hier niet vandaan, hij groeide in de Randstad op.Vollenhove 3Vollenhove is een oud stadje dat tot de jaren '30 aan zee lag. De Grote Kerk ligt pal aan de oude vissershaven. Het klotsen van de zee is nu vervangen door het ruisen van het graan en de bossen in de Noord-Oostpolder. Daarmee is Vollenhove van een eindpunt een plaats onderweg geworden. Vollenhove is met ruim 4000 inwoners xe9xe9n van de grotere plaatsen in de regio. Vollenhove 1In Vollenhove struikel je over de monumenten. Het is werkelijk een monumentaal stadje. De meeste beschermde rijksmonumenten vind je aan de parallel aan elkaar lopende Bisschopsstraat en de Kerkstraat. En natuurlijk aan het Kerkplein, waar ook de Grote- of Sint Nicolaaskerk staat. Zeer uitgebreide informatie over dit kerkgebouw vind je op: http://www.henkvanheerde.nl/vollenhove/Grotekerk/grotekerk.htm 

Vollenhove 4 Naast de Grote Kerk is er ook nog een Kleine Kerk die eigenlijk ook nog best groot is. En de Heilige Geestkapel aan de Kerkstraat (op de foto hierboven). Vollenhove 5 De foto's nam ik in de Kerkstraat en het verlengde van de Kerkstraat (de Doelenstraat). De Bisschopsstraat heb ik maar over geslagen. Ik kan niet aan de gang blijven. Per slot van rekening moet ik ook nog ergens bij een station uit komen om de trein terug naar Alkmaar te nemen…Vollenhove 6 

Bruggen (19) : Kampen

Vakantie Joppe 023Dit is het hefmechanisme van de brug over de IJssel in Kampen.

De Hanzestad Kampen was in de 15e eeuw een machtige stad die allerlei buren en zelfs de bisschop tartte met de bouw van een houten brug over de IJssel. Door ijsgang en brand moest er iedere keer weer een nieuwe brug gebouwd worden, maar de Kampenaren gaven de moed niet op.Kampen stadsbrug De huidige brug is de laatste in een lange reeks van bruggen die hier hebben gelegen.

De vorige versie heeft het lang uitgehouden. Er is ook lang over gedebatteerd wat voor nieuwe brug er gebouwd zou kunnen worden. Want die oude brug was wel beeldbepalend. De nieuwe brug dateert uit 1998. Er zijn nxe9t geen ongelukken gebeurd met de oude brug, maar het gevaarte was wel wat gammel geworden.

Wil je met de trein naar Kampen, dan stap je in IJsselmuiden uit en loop je over deze nieuwe brug de historische binnenstad in.Kampen stadsbrug 2 

 

Jugendstil in Den Haag

Den Haag Jugendstil Noordeinde 2 Deze keer een rijtje foto's met niet zoveel tekst.

Den Haag Jugendstil Denneweg2Men neme 'een blokje om' in Den Haag via Hoogstraat, Noordeinde en Denneweg. Kijk ondertussen niet naar de inhoud van de vitrines en etalages, maar naar de bouwstijlen van de winkelpanden. Als je je fototoestel mee hebt en je wilt alles op de foto zetten, dan blijf je hier aan de gang.Den Haag Jugendstil HoogstraatJe ziet hier erg veel bouw die verwant is aan de Jugendstil en de Art Niveau, twee aan elkaar verwante stromingen die opkwamen rond de eeuwwisseling van de 19e naar de 20e eeuw.Den Haag Jugendstil Haagse BlufBij de Jugendstil zie je in de architectuur veel elementen terug uit de schilder-en de beeldhouwkunst. Men spreekt wel van toegepaste decoratieve kunst in de architectuur.Den Haag Jugendstil NoordeindeOpvallend zijn de golvende lijnen ('het zweepslagmotief') en de versieringen in de gevels, die ook vaak doen denken aan het werk van de kunstenaarAlfons Maria Mucha.

Den Haag Jugendstil Denneweg 

Bruggen (17) : Koedijk

Koedijk Vlotbrug 1 Van dit type bruggen zijn er nog maar vijf in Nederland. Ze liggen allemaal in het Noordhollands Kanaal.

Opmerkelijk is dat ik zeg: in het kanaal. Want zo voelt het ook. De brug ligt eigenlijk in het water.

Als de brug open gaat gaat er niets open: het middelste deel van de brug (het vlot) wordt weg gevaren.

Dit is de vlotbrug van Koedijk op twee kilometer afstand van ons huis. Weer twee kilometer verderop is een nieuwe vlotbrug voor fietsers in aanbouw (dat is de vijfde vlotbrug).

Vroeger lagen er veel meer vlotbruggen over het Noordhollands Kanaal. Ze waren nogal berucht omdat vrachtauto's nogal eens met de onderkant vast kwamen te zitten op de knik in de brug. Ook zakte er nogal eens een vrachtauto door de brug. Dan wilde het verdere verkeer ook niet meer vlotten.

De vlotbrug kan nog herkend worden in de naam van het dorp Sint Maartensvlotbrug.

Koedijk Vlotbrug 2