Bijna een heel team was gesneuveld op één cliënt.

De cliënt had als diagnose borderline. Over het algemeen ben ik niet zo van de diagnoses. Je ziet door zo’n ‘etiket’ de mens niet meer. Hij wordt een ‘wat’ in plaats van een ‘wie’. Maar bij borderline heb ik wel zo iets van: het is goed als behandelaars of begeleiders daar van tevoren van op de hoogte zijn. Want de ernstige vormen van borderline brengen grote risico’s voor begeleiders én voor cliënten zelf met zich mee. Dat komt door de destructiviteit die zo kenmerkend is voor borderline.

De cliënt had inmiddels bijna alle begeleiders ‘versleten’. Het patroon was kenmerkend. Eerst was de nieuwe begeleider de beste die er was. En de vorige was de slechtste die er ooit geweest was. Maar na ongeveer drie maanden ontstonden er ook weer conflicten met de nieuwe begeleider. En uiteindelijk werd de begeleider de deur gewezen. Ze kwam er nooit meer in! Dat is één van de controle-mechanismen van mensen met borderline: de ander komt er nooit meer in!

Hoe ga je daar nu als begeleider mee om? Eén van de vuistregels bij het omgaan met mensen met borderline-problematiek is dat je als begeleider niet op eieren moet gaan lopen. Je moet een wat ontspannen, laconieke stijl hanteren, met een lage expressed emotion.

Maar ja, dat kan ik gemakkelijk zeggen van achter mijn veilige bureau. De werkelijkheid is heel wat complexer. Bovendien: als je hoort hoe complex de begeleiding is, waar haal je dan nog die ontspannen houding vandaan? En dat des te meer als je weet dat je ook zo maar aangeklaagd kunt worden…

Er werd een nieuwe begeleider ingewerkt. Door de enige begeleider die nog een ingang had en die het opmerkelijk lang had volgehouden. De nieuwe begeleider werd er onzeker van. Want zó goed als die andere begeleider wist hoe er begeleid moest worden… “Dat red ik nooit!” Dat is inderdaad ook vakwerk, wat die begeleider kan en aan kan. Daardoor heeft ze het zo lang vol gehouden.

En toch… wat hier gebeurde was een afspiegeling van de complexe relatie met een cliënt met borderline. De nieuwe begeleider was, vergeleken met de ervaren begeleider, degene die nergens voor deugde, die niets voorstelde. Dat waren niet de woorden van de vertrouwde begeleider, maar zo ervoer de nieuwe begeleider het.

Wat ze eerst nodig heeft is om uit dat zwart-wit-denken te komen. Ik ben geen slechte begeleider omdat de andere begeleider zo goed is. Ik ben op mijn manier een goed-genoeg begeleider.